Terapia schematów
Terapia schematów – zrozum wzorce, które Cię ograniczają.
Poznaj schematy wykształcone w dzieciństwie i naucz się zmieniać te, które dziś nie służą Twojemu dobru.
Umów się na sesję →Terapia schematów
Jak nasze wyuczone schematy wpływają na nasze życie? Co to jest schemat w psychoterapii?
Terapia schematów określa schemat jako pewną ogólną, porządkującą zasadę, której głównym celem jest to, abyśmy mogli odnaleźć sens w różnych naszych doświadczeniach. Wiele spośród nich powstaje we wczesnym dzieciństwie. W kolejnych latach, również w dorosłym życiu, nierozpoznane schematy są stale rozbudowywane, często nieświadomie. Ma to miejsce nawet wówczas, gdy z racjonalnego punktu widzenia przestały już przynosić jednostce korzyść. Dlatego potrzeba kontynuowania schematu zachowania tłumaczona jest koniecznością utrzymania spójnego obrazu samego siebie i świata. Co więcej, dotyczy to także sytuacji, gdy świat i my sami jesteśmy już całkiem inni niż w momencie powstania schematu. Twórca tego podejścia terapeutycznego, Jeffrey E. Young, wyjaśnił schemat jako:
- ogólny wzorzec,
- zawierający wspomnienia, emocje, przekonania, a nawet doznania cielesne,
- dotyczący jednostki oraz jej relacji z innymi,
- wykształcony w okresie dzieciństwa najczęściej wczesnego lub dojrzewania,
- powielany a nadto rozwijany przez całe życie,
- w znacznym stopniu dysfunkcyjny.
Bezpieczna przestrzeń
Terapia to miejsce bez oceniania — możesz być w pełni sobą.
Podejście indywidualne
Każdy człowiek jest inny. Dopasowuję metody
do Twoich potrzeb.
Pełna poufność
Obowiązuje mnie tajemnica zawodowa. Twoje słowa pozostają między nami.
Regularna superwizja
Dbam o jakość pracy poprzez regularną superwizję i samorozwój.
Przyczyna powstania schematu według terapii schematów
Głównym założeniem jest, iż powstają one wskutek niezaspokojenia podstawowych potrzeb emocjonalnych w dzieciństwie do których należą:
- bezpieczeństwa, nazywana bezpiecznym przywiązaniem do innych; obejmuje ona poczucie bezpieczeństwa, opieki, troski i akceptacji;
- autonomii, kompetencji i poczucia tożsamości;
- wolności wyrażania prawdziwych potrzeb i emocji;
- zabawy i spontaniczności;
- realistycznych granic i samokontroli.
Cel powstania schematów
Schematy powstają najczęściej we wczesnym okresie dzieciństwa. Ich podstawowym celem jest zapewnienie jednostce przetrwania. Nie zawsze powstają jednak wskutek traumatycznych doświadczeń czy urazów. Niektóre mogą bowiem powstać również w sytuacji, gdy dziecko nie doświadczyło żadnej traumy czy złego traktowania z punktu widzenia ogólnoludzkiego. Typowym przykładem jest nadmierna troska rodziców o dziecko, która sama w sobie nie zawiera elementów traumy.
Jej szkodliwość może jednak powodować powstanie nieadaptacyjnego schematu. Dlatego nie należy utożsamiać pojęcia schematu tylko i wyłącznie z traumą czy złym traktowaniem. Z tego powodu nieadaptacyjny schemat, który powstał w dzieciństwie, może w ogóle nie być związany z takim doświadczeniem. Skutek jego powstania i powielania przez całe życie może jednak znacząco wpływać na funkcjonowanie jednostki.
Schematy powstają najczęściej we wczesnym okresie dzieciństwa. Ich podstawowym celem jest zapewnienie jednostce przetrwania. Nie zawsze powstają jednak wskutek traumatycznych doświadczeń czy urazów. Niektóre mogą bowiem powstać również w sytuacji, gdy dziecko nie doświadczyło żadnej traumy czy złego traktowania z punktu widzenia ogólnoludzkiego. Typowym przykładem jest nadmierna troska rodziców o dziecko, która sama w sobie nie zawiera elementów traumy.
Błędne koło schematów
Kiedy pojawia się bodziec przypominający wydarzenie z dzieciństwa, które doprowadziło do powstania schematu, związane z nim emocje, a nawet doznania w ciele, zostają automatycznie i nieświadomie aktywowane. Skutkiem tego osoba zostaje niejako „zalana” falą emocji przypominających pierwotne doświadczenie. Z tego powodu nieświadoma aktywacja schematu może sprawiać, że trudno jest go zmienić wyłącznie za pomocą metod opartych na aspektach poznawczych. Dlatego ważne miejsce w terapii zajmuje praca z emocjami.
Co więcej, bardzo często jest tak, że świadome wspomnienia w postaci obrazów nie są tak wyraźne jak emocje.
Nieadaptacyjne style radzenia sobie
Style radzenia sobie można najogólniej określić jako reakcję jednostki na doświadczenie. Jest to sposób, aby uniknąć lub nauczyć się radzić sobie z często intensywnymi, przytłaczającymi emocjami. Chociaż niekiedy style radzenia sobie mogą pomóc jednostce uniknąć uruchomienia schematów, nie zmieniają ich, a nawet niekiedy je wzmacniają. Ważne jest, aby rozróżnić sam schemat od stylu radzenia sobie z nim. Najczęściej przyjmuje on postać zachowania lub strategii.
Style radzenia sobie ulegają zmianie, podczas gdy sam schemat pozostaje taki sam. Istnieją trzy podstawowe style radzenia sobie:
- podporządkowanie się,
- unikanie,
- nadmierna kompensacja.
Tryby schematów
To, ogólnie mówiąc, zestaw zachowań, jakie w danym momencie przejawia jednostka. Mogą one być adaptacyjne lub nieadaptacyjne. Spośród nieadaptacyjnych wyróżniamy trzy tryby:
- uległy, poddany – poddaje się wyuczonemu schematowi bezradnego dziecka, które musi podporządkować się innym;
- odłączony obrońca – ucieka najczęściej poprzez unikanie lub zażywanie substancji psychoaktywnych;
- nadmierny kompensator – walczy lub atakuje innych, aby przeciwstawić się schematowi.
Na czym polega terapia schematów? Fazy terapii
Faza diagnozy i edukacji: głównym celem terapii na początku jest zidentyfikowanie schematu oraz uświadomienie sobie jego źródła. Chodzi więc o powiązanie schematu ze wspomnieniami z dzieciństwa, emocjami, doznaniami w ciele oraz ustalenie dotychczasowych stylów radzenia sobie z doświadczeniami. Dopiero wgląd i uświadomienie sobie schematu dają szansę na dalszą pracę.
Faza zmiany: dalszy etap pracy to przede wszystkim zwiększanie świadomej kontroli nad pojawianiem się schematów. Obejmuje także pracę nad związanymi z nimi emocjami, wspomnieniami, myślami i przekonaniami. Ważnym elementem tej fazy jest zmiana utrwalonego obrazu siebie, który wiąże się ze schematem. Dopóki bowiem osoba wierzy, że jej schematy są prawdziwe, trudno jest jej dokonać zmiany. Ważną rolę na tym etapie odgrywa właśnie praca z emocjami, często niewyrażonymi przez całe lata.
W fazie zmiany istotną rolę odgrywa również wypracowanie nowego, bardziej adaptacyjnego wzorca zachowań.
Z CZYM MOŻESZ DO MNIE PRZYJŚĆ
Zajmuję się między innymi...
Lęk, niepokój i stres
Napady paniki, chroniczny niepokój, fobie
Depresja
Smutek, brak energii,
utrata sensu
Trauma
PTSD, trudne doświadczenia
Relacje
Trudności w związkach, granice, samotność
Tożsamość
Poczucie siebie, wartości, sens życia
Wypalenie
Zawodowe, rodzicielskie, chroniczne zmęczenie
Żałoba
Strata, zmiana, zakończenia i początki
Kryzysy życiowe
Kryzys egzystencjalny, poszukiwanie celu i sensu życia
Dla kogo jest terapia schematów?
Szczególne wskazania to osoby doświadczające trudności o charakterze długotrwałym, zwłaszcza powtarzających się w różnych sferach życia zarówno osobistego jak i zawodowego, a więc:
- w pracy zawodowej dotyczące relacji ze współpracownikami jak też ściśle związanych z wykonywaniem pracy np. co do terminowości, dokładności itd., oraz osiągnięć i sukcesów zawodowych,
- w relacjach osobistych zarówno związkach jak też przyjaźniach, znajomościach, rodzicielstwie,
- problemy emocjonalne: lęk, strach, panika, złość itd. problemy w zakresie edukacji, podnoszeniu poziomu zawodowego, wykształcenia,
- zaburzenia osobowości typu : unikająca, lękliwa, zależna, narcystyczna itd.
Jakie są techniki terapii schematów?
Praca z emocjami i wyobraźnią, pozwalająca dotrzeć do źródeł trudności sięgających dzieciństwa, ma szczególne znaczenie wśród technik terapii schematów, obok rozpoznawania dotychczasowych stylów radzenia sobie, takich jak podporządkowanie się, unikanie czy nadmierna kompensacja.
Ile trwa terapia schematów?
Czy terapia schematów jest skuteczna?
Jakie efekty daje terapia schematów?
Efekty terapii schematów obejmują wzrost świadomości mechanizmów ograniczających dotychczasowe funkcjonowanie pacjenta, łatwość w rozpoznawaniu własnych potrzeb oraz budowaniu zdrowszych relacji, a także trwałą poprawę jakości życia wynikającą z ograniczenia wpływu utrwalonych schematów na podejmowane decyzje.
Czym różni się terapia schematów od terapii poznawczo-behawioralnej?
Terapia schematów w większym stopniu niż klasyczne podejście poznawczo-behawioralne opiera się na pracy z emocjami, ponieważ schematy aktywują się najczęściej automatycznie i nieświadomie, przez co trudno je zmienić wyłącznie za pomocą metod odwołujących się do przekonań. Z tego powodu praca nad wspomnieniami i doznaniami emocjonalnymi związanymi ze schematem, sięgającymi konkretnych doświadczeń z dzieciństwa, zajmuje w niej istotne miejsce obok korygowania błędnych przekonań.
Dlaczego warto skorzystać z terapii schematu?
Niewątpliwie samo uświadomienie sobie istnienia niezaspokojonych potrzeb z dzieciństwa i ich wpływu na życie, jest jednym z pierwszych sukcesów podczas procesu terapeutycznego. Dlatego celem psychoterapii jest zmiana reakcji w momencie gdy schemat się uruchamia. A więc zmiana nieadaptacyjnych schematów i reakcji czyli radzenia sobie. Uzyskujemy to dzięki analizie konkretnych przypadków. Zadaniem terapii jest podniesienia jakości życia. Tak aby lepiej dbać o siebie i wchodzić w zdrowe relacje.
Istotną rolę w procesie terapii odgrywa postawa terapeuty. Z tego powodu nie tylko wyraża on zrozumienie dla postawy pacjenta działającego pod wpływem schematu, ale także w bezpieczny i pełen empatii sposób konfrontuje go z koniecznością zmiany. Terapeuta przede wszystkim wzmacnia to co zdrowe w pacjencie i wspiera jego wiarę w siebie.
Zacznijmy od rozmowy
Decyzja o rozpoczęciu psychoterapii często jest ważnym momentem na drodze do zmiany.
Jeśli czujesz, że to dobry moment, zapraszam Cię na pierwsze spotkanie.
