Skip to main content
Blog

Mechanizmy obronne, konsekwencje ich stosowania.

Psychologiczne mechanizmy obronne,  można by określić jako nieświadome sposoby unikania i/ lub redukowania niepożądanych  uczuć i napięć takich jak strach czy lęk. Z jednej strony służą nam do utrzymania równowagi psychicznej, ale  z drugiej  mogą być źródłem problemów  psychicznych. W szczególności dotyczy to mechanizmów obronnych stosowanych w sposób nieświadomy, często w nadmiarze lub w nieadekwatny do zaistniałej sytuacji sposób.

„Wygrana to pokonanie samego siebie, własnego ciała, ograniczeń i obaw ” 

 

Mechanizm obrony, co to takiego? 

Autorem  pojęcia mechanizmy obronne  jest Zygmunt Freud. Jego koncepcję rozwinęła jednak jego córka Anna Freud a następnie wielu innych następców Freuda.  Zgodnie z psychoanalitycznym ujęciem, mechanizmy obronne służą nam w pierwszej kolejności do uniknięcia niepożądanych emocji tzw. negatywnych emocji.  Pozwalają bowiem unikną lub zmniejszyć  negatywne emocje  bez konieczności zmiany sytuacji, która je wywołuje. Następuje to w drodze zniekształcenia odbioru sytuacji. Czasami owo zniekształcenie jest niewielkie, a niekiedy  większe. W ten sposób nasza psychika znajduje sposób aby poradzić sobie ze stresem, redukując napięcie.

 

Mechanizmy obronne – Skutki nadmiernego stosowania. 

Niestety częste stosowanie mechanizmów obronnych, zwłaszcza na poziomie nieświadomym  prowadzi do utrwalenia zachowania i rodzi nawyk. W konsekwencji może  rodzić cierpienie,  zwłaszcza gdy staje się naszym głównym sposobem radzenia sobie z problemami.  Częste stosowanie mechanizmów obronnych przeradzając się w nawyk, oddala nas jeszcze bardziej od zdrowego radzenia sobie z problemami.  W ten sposób tłumimy w sobie  umiejętności angażowania się w nowe doświadczenia. A także stawiania im czoła i przede wszystkim uczenia się z nich. Tracimy zdolność do rozwoju własnej osobowości, pogłębienia refleksji nad naszym wnętrzem i poznania siebie.

 

Najczęściej stosowane mechanizmy obronne. 

Do najczęściej stosowanych mechanizmów obronnych należą :

  • zaprzeczanie,
  • wyparcie,
  • tłumienie,
  • projekcja,
  • przemieszczenie,
  • formowanie reakcji,
  • regresja,
  • fiksacja,
  • identyfikacja,
  • introjekcja,
  • racjonalizacja,
  • izolacja,
  • sublimacja,
  • kompensacja,
  • humor (żart, ironia).

 

Mechanizmy obronne – Konsekwencje stosowania.

 

Mechanizmy obronne to  strategie naszego  umysłu. Ich  głównym  zadaniem jest ochrona nas samych przed trudnymi, ciężkimi, nieakceptowanymi dla nas doświadczeniami. Dotyczy to zwłaszcza emocji, które postrzegamy jako negatywne np. strach, lęk, czy nieakceptowane jak złość, gniew itd.  Ponieważ najczęściej  stosujemy mechanizmy obronne nieświadomie oznacza to, że nie zdajemy sobie sprawy, z tego kiedy ich używamy. Sprawia to, że niekiedy jest nam bardzo trudno rozpoznać naszą prawdziwą naturę. Podejmujemy wiele wysiłków i działań aby te niepożądane emocje i uznawane przez nas za przykre doświadczenia, odsunąć jak najdalej od siebie. W ten jednak sposób tracimy niepowtarzalną wręcz możliwość poznania samego siebie, zagłębienia się w nasze uczucia i emocje.  To z kolei sprawie, że jeszcze bardziej „oddzielamy się od siebie”.

 

Rozpoznanie własnych mechanizmów obronnych.

 

Droga do uzdrowienia poprzez rezygnację z nadmiernego stosowania mechanizmów obronnych wiedzie poprzez uświadomienie sobie własnych lęków i obaw. Tylko wtedy gdy możemy przyjrzeć się jakie uczucia i emocje skrywamy najgłębiej, czego boimy się najbardziej,  mamy szansę uzdrowić naszą psychikę. Albowiem tak naprawę im bardziej skrywamy za różnego rodzaju mechanizmami obronnymi nasze lęki, obawy, frustracje pogrążamy się jeszcze bardziej w  destrukcji.  W ten sposób „oddalamy się od nas samych, „co powoduje jeszcze większa szkodę. Za sprawą stosowania mechanizmów obronnych nasze problemy bowiem nie znikną, staną się jedynie na pewnie czas dla nas mniej widoczne. Ale z pewnością nie doprowadzi to  do poprawy naszego samopoczucia na którym zależny nam najbardziej. Konfrontacja więc z samym sobą w szczególności motywami podejmowanych przez nas działań lub ich brakiem stanowi pierwszy krok na drodze rozwoju osobistego.

 

Destrukcyjny wpływ mechanizmów obronnych.

 

Zwykle stosowane przez nas mechanizmy obronne zmieniają się wraz z upływem czasu. Co więcej jedna i ta sama osoba, może stosować różne mechanizmy w różnych obszarach swojego życia. Inne w obszarze  prywatnym, a inne w obszarze  zawodowym. Dlatego samemu niekiedy bywa  ciężko  „rozpracować ” własne mechanizmy.  Na przykład  ktoś za wszelką cenę chroniący się przed krytyką w pracy, może nieustannie krytykować partnera. Każdy psychoanalityk powie, iż użycie tych reakcji psychicznych, mechanizmów obronnych  jest właściwą i  naturalną funkcją osobowości. Jednakże największe problemy powstają, gdy zaczynamy ich nadużywać. Zwłaszcza niebezpieczne są te, które stosujemy w celu uniknięcia radzenia sobie z problemami. Szczególnie  gdy chcemy usilnie stłumić silne emocje i w momencie, gdy takie reakcje  zaczynają destrukcyjnie wpływać na nasze codzienne funkcjonowanie.

Mechanizmy obronne a zdrowie

 

Nawykowe stosowanie mechanizmów obronnych może mieć bardzo poważne konsekwencje dla naszego zdrowia psychicznego i fizycznego. Na płaszczyźnie psychicznej nie mogąc znaleźć rozwiązania dla doświadczanych uczuć i emocji,  pogarszamy swój stan brnąc coraz bardziej w nawykowe postępowanie. Postępowania które nie tylko nie służą zredukowaniu napięcia, co nawet z czasem je wzmacniają. Z czasem tracimy kontakt ze swoim wnętrzem, przestajemy sobie ufać czując nieświadomie, że nasze działania lub ich brak pogarsza nasz stan. Pogłębiający się stan braku wewnętrznej  równowagi, zaczyna oddziaływać na nasze zdrowie fizyczne. Tłamszone i tłumione często całymi latami emocje i nieprzyjemne stany nie ” mając ujścia ” i uwolnienia zakłócają naszą równowagę w ciele fizycznym doprowadzając do wielu chorób o podłożu somatycznym. Do najczęstszych należą:

  • bóle brzucha
  • nudności
  • zaparcia
  • bóle głowy
  • bóle kręgosłupa
  • zespół jelita drażliwego
  • bóle stawów.

 

Rozwiązanie problemów. 

 

Najlepsze efekty zarówno w rozpoznaniu stosowanych przez nas  mechanizmów obronnych,  jak też w ich wyeliminowaniu w odpowiedni sposób przynosi psychoterapia. Dzięki pomocy terapeuty możemy w bezpieczny dla naszego zdrowia psychicznego sposób przede wszystkim  poznać swoje nawyki. Nadto terapia pozwala nam nie tylko  poznać, ale i zrozumieć przyczyny ich stosowania. To z kolei otwiera drogę do zmiany dotychczasowych niesprzyjających  nawyków, na inne formy zachowania. Powodujące zdrowe uwalnianie emocji zamiast ich tłumienia czy wypierania. Zdrowe a więc  służące naszemu rozwojowi wewnętrznemu.

 

METODY PRACY

TERAPIA SCHEMATÓW

SYSTEM WEWNĘTRZNEJ RODZINY